> Η μετάφραση παρέχεται για διευκόλυνση. Κανονιστικό είναι το αγγλικό πρωτότυπο.

# Κατάλογος συνδέσμων

**Προδιαγραφή του Μετα-Σύμπαντος**

**Αναγνωριστικό εγγράφου:** MU-V2-ECO-009  
**Τίτλος:** Κατάλογος συνδέσμων σύνθεσης ανάμεσα σε μετα-μοντέλα  
**Κατηγορία εγγράφου:** πληροφοριακό  
**Έκδοση:** 2.0 (προσχέδιο)  
**Κατάσταση:** προσχέδιο εργασίας  
**Κανονιστικές αναφορές:** καμία  
**Πληροφοριακές αναφορές:** [Meta-Model-Composition](../02-architecture/Meta-Model-Composition.md), [Extension-Model](../02-architecture/Extension-Model.md), [Semantic-Mapping](../03-federation/Semantic-Mapping.md), [External-Models-Registry](../06-ecosystem/External-Models-Registry.md)  
**Πνευματικά δικαιώματα:** © Orkestron.AI  
**Άδεια:** Apache-2.0

---

# 1. Σκοπός

Το [μητρώο εξωτερικών μοντέλων](External-Models-Registry.md) απαριθμεί 1180 πρότυπα ως επίπεδο κατάλογο. Από μόνος του ο κατάλογος αυτός δεν λέει **πώς συνδέονται τα πρότυπα** - ποια προορίζονται να φωλιάσουν μέσα σε άλλα, ποια να αναφέρονται, ποια να εφαρμόζονται ως εγκάρσιες όψεις. Το έγγραφο αυτό παρέχει τις συνδέσεις αυτές.

**Σύνδεσμος** είναι μια επαναλαμβανόμενη έννοια (μια διεύθυνση, μια χώρα, ένα χρηματικό ποσό, μια εγγραφή προέλευσης) για την οποία υπάρχει κανονικό εξωτερικό μοντέλο και την οποία πολλά μετα-μοντέλα οφείλουν να επαναχρησιμοποιήσουν αντί να τη μοντελοποιήσουν εκ νέου. Για κάθε σύνδεσμο ο κατάλογος αυτός καταγράφει τον **ρόλο σύνθεσης** του, τον **προεπιλεγμένο τύπο σύνδεσης**, τις **έννοιες-ξενιστές** που οφείλουν να τον χρησιμοποιούν, και **γιατί δεν πρέπει να είναι επίπεδο πεδίο** - εφαρμόζοντας το κριτήριο και την τυπολογία ρόλων του [Meta-Model-Composition](../02-architecture/Meta-Model-Composition.md).

Πρόκειται για πληροφοριακό, επιμελημένο υποσύνολο του μητρώου - τις *αρθρώσεις* του, όχι την πλήρη απογραφή του. Αναγνώσιμο από μηχανή αντίγραφο υπάρχει στο [`composition-connectors.csv`](composition-connectors.csv).

---

# 2. Πώς διαβάζεται ο κατάλογος

- **Ρόλος** - ο ρόλος σύνθεσης (R1-R8) κατά το
  [Meta-Model-Composition §7](../02-architecture/Meta-Model-Composition.md).
- **Σύνδεση** - ο προεπιλεγμένος μηχανισμός: **EMBED** (φωλιασμένο αντικείμενο αξίας), **REFERENCE**
  (οντότητα ή κωδικός μέσω αναγνωριστικού), **MIX-IN** (εγκάρσια όψη), **ALIGN**
  (οντολογική θεμελίωση).
- **Έννοιες-ξενιστές** - τα τυπικά μετα-μοντέλα που οφείλουν να συνδέονται με τον σύνδεσμο.
- Η προεπιλεγμένη σύνδεση είναι σύσταση, όχι περιορισμός· ένας σύνδεσμος ΜΠΟΡΕΙ να συνδεθεί
  διαφορετικά σε αιτιολογημένο πλαίσιο (για παράδειγμα, μια διεύθυνση κανονικά ενσωματώνεται,
  αλλά σε εγγραφή ελέγχου ενσωματώνεται ως στιγμιότυπο).

---

# 3. R1 - θεμελιώδη αντικείμενα αξίας (προεπιλογή: EMBED)

Δομημένες έννοιες χωρίς δική τους ταυτότητα, που επανέρχονται σε πολλούς τομείς. Ενσωματώστε το κανονικό μοντέλο· μην ισοπεδώνετε ποτέ τα μέρη του σε πεδία του ξενιστή.

| Σύνδεσμος | Κανονικό μοντέλο | Σύνδεση | Έννοιες-ξενιστές | Γιατί όχι επίπεδο πεδίο |
|-----------|--------------------|------|---------------|----------------------|
| Ταχυδρομική διεύθυνση | OASIS CIQ xAL · schema:PostalAddress · vCard ADR | EMBED | πρόσωπο, οργανισμός, εγκατάσταση, αποστολή, μέρος τιμολογίου | Πολυμερής, επανέρχεται παντού, με διακυβερνώμενο σχήμα· η ισοπέδωση τη διχάζει |
| Όνομα προσώπου | OASIS CIQ xNL · μέρη ονόματος στο schema · FOAF | EMBED | πρόσωπο, ασθενής, συγγραφέας, επαφή | Όνομα, επώνυμο, πρόθεμα και επίθεμα ταξιδεύουν μαζί· η σειρά εξαρτάται από την κουλτούρα |
| Επωνυμία οργανισμού | OASIS CIQ xNL (org) · schema:legalName | EMBED | οργανισμός, προμηθευτής, εκδότης | Νομική, εμπορική και εμφανιζόμενη επωνυμία είναι μία δομημένη μονάδα |
| Σημείο επαφής | vCard · JSContact · schema:ContactPoint | EMBED | πρόσωπο, οργανισμός, γραφείο υποστήριξης | Κανάλι, τιμή και σκοπός ανήκουν μαζί |
| Χρηματικό ποσό | schema:MonetaryAmount · ποσό κατά ISO 20022 | EMBED | τιμολόγιο, τιμή, μισθός, συναλλαγή | Ένα ποσό χωρίς το νόμισμά του δεν σημαίνει τίποτε |
| Ποσότητα / μέτρο | QUDT QuantityValue · schema:QuantitativeValue | EMBED | προϊόν, παρατήρηση, συστατικό, προδιαγραφή | Ένας αριθμός χωρίς μονάδα είναι διφορούμενος |
| Γεωγραφικό σημείο | GeoJSON Point · ISO 6709 · geo: | EMBED | τόπος, περιουσιακό στοιχείο, τόπος γεγονότος | Γεωγραφικό πλάτος, μήκος και σύστημα αναφοράς είναι μία πλειάδα |
| Γεωμετρία / σχήμα | GeoJSON · γεωμετρία GML | EMBED | αγροτεμάχιο, περιοχή, διαδρομή, κάλυψη | Οι πίνακες συντεταγμένων και το σύστημα αναφοράς είναι μονάδα |
| Στάση (θέση και προσανατολισμός) | OGC GeoPose | EMBED | ρομπότ, όχημα, άγκυρα επαυξημένης πραγματικότητας | Θέση και προσανατολισμός ορίζουν από κοινού ένα πλαίσιο |
| Χρονικό διάστημα / στιγμή | OWL-Time · διάστημα ISO 8601 | EMBED (ή MIX-IN ως χρόνος ισχύος) | γεγονός, διάρκεια συμβολαίου, απασχόληση | Αρχή, τέλος και διάρκεια αλληλεξαρτώνται |
| Αριθμός τηλεφώνου | ITU-T E.164 · vCard TEL | EMBED | επαφή, πρόσωπο, οργανισμός | Κωδικός χώρας, αριθμός και τύπος σχηματίζουν μία τιμή |
| Βιβλιογραφική αναφορά | schema:CreativeWork · Dublin Core | EMBED / REFERENCE | παραπομπή, σύνολο δεδομένων, έγγραφο | Τίτλος, συγγραφέας, ημερομηνία και αναγνωριστικό συνέχονται |

---

# 4. R2 - δεδομένα αναφοράς, κατάλογοι κωδικών και ταξινομήσεις (προεπιλογή: REFERENCE)

Επιμελημένα σύνολα τιμών που συντηρεί μια αρχή. Αναφέρετε το σχήμα (όρος, URI και έκδοση)· μην αντιγράφετε ποτέ τα μέλη του σε τοπική απαρίθμηση.

| Σύνδεσμος | Κανονικό μοντέλο | Σύνδεση | Έννοιες-ξενιστές | Γιατί όχι επίπεδο πεδίο |
|-----------|--------------------|------|---------------|----------------------|
| Χώρα | ISO 3166-1 · OMG LCC · UN M49 | REFERENCE | ιθαγένεια, δικαιοδοσία, προέλευση, τόπος | Συντηρείται από αρχή· ένας αντιγραμμένος κατάλογος αποκλίνει |
| Υποδιαίρεση / περιφέρεια | ISO 3166-2 | REFERENCE | περιφέρεια διεύθυνσης, δικαιοδοσία | Ίδια αρχή, αλλάζει με τον χρόνο |
| Γλώσσα | ISO 639 · BCP 47 | REFERENCE | τοπικοποιημένες ετικέτες, περιεχόμενο, προτίμηση | Ο χώρος ετικετών ανήκει σε μητρώο |
| Γραφή | ISO 15924 | REFERENCE | πολύγλωσσες ετικέτες, μεταγραφή | Κλειστός χώρος κωδικών |
| Νόμισμα | ISO 4217 | REFERENCE | χρήμα, τιμή, λογαριασμός | Κωδικοί και υποδιαιρέσεις συντηρούνται κεντρικά |
| Μονάδες μέτρησης | UCUM · UN/CEFACT Rec 20 · μονάδα QUDT | REFERENCE | ποσότητα, παρατήρηση, προδιαγραφή | Υπολογίσιμη γραμματική μονάδων, όχι τοπικές συμβολοσειρές |
| Ταξινόμηση προϊόντων | GS1 GPC · UNSPSC · eCl@ss | REFERENCE | προϊόν, κατάλογος, προμήθειες | Μεγάλες και εξελισσόμενες ταξινομίες |
| Κλάδος / δραστηριότητα | NACE · ISIC · NAICS | REFERENCE | οργανισμός, στατιστική, ESG | Επίσημες στατιστικές ταξινομήσεις |
| Επάγγελμα / δεξιότητα | ESCO · O*NET | REFERENCE | εργαζόμενος, αγγελία, βιογραφικό | Συντηρούμενες ταξινομίες της αγοράς εργασίας |
| Κλινική έννοια | SNOMED CT · LOINC · ICD-11 | REFERENCE | ασθενής, κατάσταση, παρατήρηση | Τεράστιες διακυβερνώμενες ορολογίες |
| Έννοια φαρμάκου | ATC · RxNorm · NDC | REFERENCE | φάρμακο, συνταγή | Κωδικοί φαρμάκων επιμελημένοι από αρχή |
| Κωδικοί συσκευασίας και κατάστασης | UN/CEFACT Rec 21 · Rec 24 | REFERENCE | αποστολή, φορτίο | Εμπορικοί κατάλογοι κωδικών |

---

# 5. R3 - σχήματα αναγνωριστικών (προεπιλογή: REFERENCE ως τυποποιημένο κλειδί)

Κλειδιά που δείχνουν σε οντότητες. Αναφέρετε το κλειδί· επιλύστε την οντότητα μέσω αυτού.

| Σύνδεσμος | Κανονικό μοντέλο | Σύνδεση | Έννοιες-ξενιστές | Γιατί όχι επίπεδο πεδίο |
|-----------|--------------------|------|---------------|----------------------|
| Νομικό πρόσωπο | ISO 17442 LEI | REFERENCE | οργανισμός, αντισυμβαλλόμενος, εκδότης | Καθολικά επιλύσιμο κλειδί· μην ενσωματώνετε την οντότητα |
| Τίτλος / χρηματοπιστωτικό μέσο | ISO 6166 ISIN · OMG FIGI | REFERENCE | θέση, συναλλαγή, χαρτοφυλάκιο | Προσδιορίζει οντότητα-μέσο |
| Τραπεζικός λογαριασμός / ίδρυμα | ISO 13616 IBAN · ISO 9362 BIC | REFERENCE | πληρωμή, εκκαθάριση | Επικυρωμένα κλειδιά λογαριασμού και ιδρύματος |
| Εμπορικό είδος | GS1 GTIN | REFERENCE | προϊόν, γραμμή παραγγελίας, απόθεμα | Προσδιορίζει οντότητα-προϊόν |
| Μέρος / τοποθεσία (GS1) | GS1 GLN | REFERENCE | παραλήπτης, προμηθευτής, κατάστημα | Επιλύσιμο κλειδί τοποθεσίας ή μέρους |
| Ερευνητής / πρόσωπο | ORCID · ISO 27729 ISNI | REFERENCE | συγγραφέας, συνεισφέρων, κριτής | Αποσαφηνίζει ένα πρόσωπο |
| Δημοσίευση / αντικείμενο | DOI · ISBN · ISSN · Handle | REFERENCE | παραπομπή, σύνολο δεδομένων, περιοδική έκδοση | Μόνιμα επιλύσιμα αναγνωριστικά |
| Ψηφιακή ταυτότητα | W3C DID | REFERENCE | πράκτορας, πορτοφόλι, Σύμπαν, εκδότης | Αυτοκυρίαρχο αναγνωριστικό· επιλύεται σε έγγραφο |

---

# 6. R4 - μοντέλα οντοτήτων (προεπιλογή: REFERENCE· EMBED ως στιγμιότυπο μόνο για έλεγχο)

Πράγματα με ταυτότητα και κύκλο ζωής. Αναφέρετέ τα· ενσωματώστε τα μόνο ως σημασμένο, αμετάβλητο στιγμιότυπο όταν ο έλεγχος απαιτεί παγωμένο αντίγραφο.

| Σύνδεσμος | Κανονικό μοντέλο | Σύνδεση | Έννοιες-ξενιστές | Γιατί όχι ενσωμάτωση |
|-----------|--------------------|------|---------------|-----------------|
| Οργανισμός | schema:Organization · W3C ORG · FIBO Legal Entity | REFERENCE | εργοδότης, προμηθευτής, εκδότης, ιδιοκτήτης | Κοινή οντότητα· η ενσωμάτωση δίνει παρωχημένα αντίγραφα |
| Πρόσωπο / ασθενής | schema:Person · FHIR Patient · FOAF | REFERENCE | συγγραφέας, υποκείμενο, επαφή, κηδεμόνας | Δική του ταυτότητα και δικός του κύκλος ζωής |
| Τόπος / εγκατάσταση | schema:Place · GeoSPARQL Feature | REFERENCE | τοποθεσία, χώρος, δικαιοδοσία | Τον αναφέρουν πολλοί· διακυβερνάται εξωτερικά |
| Προϊόν (ως οντότητα) | schema:Product · GS1 (μέσω GTIN) | REFERENCE | γραμμή παραγγελίας, καταχώριση, περιουσιακό στοιχείο | Έχει δικό του κύκλο ζωής καταλόγου |

---

# 7. R5 - εγκάρσιες όψεις (προεπιλογή: MIX-IN)

Ζητήματα που εφαρμόζονται σε πολλά αντικείμενα ανεξαρτήτως τομέα. Αναμείξτε τα κάτω από τον δικό τους χώρο ονομάτων· μην τα επανεφευρίσκετε ποτέ ως πεδία τομέα.

| Σύνδεσμος | Κανονικό μοντέλο | Σύνδεση | Εφαρμόζεται σε | Γιατί όψη και όχι πεδίο |
|-----------|--------------------|------|------------|--------------------------|
| Προέλευση | W3C PROV-O | MIX-IN | κάθε αντικείμενο | Ποιος το ισχυρίστηκε, πότε, από τι παράχθηκε - αφορά τα ίδια τα δεδομένα |
| Χρόνος ισχύος | OWL-Time · κύκλος ζωής του MU | MIX-IN | κάθε εκδοσιοποιημένο αντικείμενο | Κάθετο προς το φορτίο του τομέα |
| Πολιτική χρήσης και πρόσβασης | W3C ODRL | MIX-IN | συμβόλαιο, προβολή, σύνολο δεδομένων | Διέπει τη χρήση, όχι το περιεχόμενο |
| Σήμανση ασφάλειας / διαβάθμισης | ετικέτες διαβάθμισης δεδομένων | MIX-IN | κάθε ευαίσθητο αντικείμενο | Ζήτημα χειρισμού κοινό στους τομείς |
| Πολύγλωσσες ετικέτες | SKOS-XL · RDF langString | MIX-IN | κάθε επισημασμένη έννοια | Ίδια έννοια, πολλές γλώσσες |
| Σχολιασμός νοήματος | έννοια SKOS · τύπος schema | ANNOTATE | κάθε ιδιότητα | Καθηλώνει το νόημα χωρίς αλλαγή δομής |

---

# 8. R7 - ανώτερες οντολογίες και θεμέλια (προεπιλογή: ALIGN / ANNOTATE)

Παρέχουν οντολογική θεμελίωση κάτω από τα μοντέλα τομέα. Ευθυγραμμιστείτε με αυτά ή σχολιάστε βάσει αυτών· δεν φωλιάζουν.

| Σύνδεσμος | Κανονικό μοντέλο | Σύνδεση | Ρόλος | Σημείωση |
|-----------|--------------------|------|------|------|
| Οντολογία ανώτατου επιπέδου | BFO (ISO/IEC 21838-2) · DOLCE | ALIGN | R7 | Θεμελιώνει τους ριζικούς τύπους του τομέα (συνεχίζον/συμβαίνον κ.λπ.) |
| Ανώτερο μοντέλο διεργασιών και εγκαταστάσεων | ανώτερο επίπεδο ISO 15926 | ALIGN | R7 | Τετραδιάστατη θεμελίωση για βιομηχανικούς τομείς και τομείς διεργασιών |
| Λογικό υπόστρωμα | ISO/IEC 24707 Common Logic | ALIGN | R7 | Ανταλλαγή αξιωμάτων κάτω από τις οντολογίες |

> Τα μοντέλα **R6 (συγκεντρωτικό / έγγραφο)** (UBL Invoice, C-CDA, EPCIS Event, Order) και
> τα εργαλεία **R8 (αντιστοίχιση / ανύψωση)** (R2RML, RML, SAWSDL) δεν είναι σύνδεσμοι προς
> ενσωμάτωση: τα μοντέλα R6 *συνθέτουν* τους παραπάνω συνδέσμους σε ένα έγγραφο, ενώ τα
> μοντέλα R8 *υλοποιούν* τον μηχανισμό MAP. Εμφανίζονται στο
> [μητρώο](External-Models-Registry.md), αλλά ως στόχοι EMBED ή REFERENCE βρίσκονται εκτός
> πεδίου.

---

# 9. Πώς χρησιμοποιείται ένας σύνδεσμος

1. Προσδιορίστε το **είδος** της έννοιας με το κριτήριο
   ([Meta-Model-Composition §5](../02-architecture/Meta-Model-Composition.md)).
2. Βρείτε εδώ τον αντίστοιχο σύνδεσμο· σημειώστε τον ρόλο και την προεπιλεγμένη σύνδεσή του.
3. Εισαγάγετε το κανονικό μοντέλο ως [σημασιολογικό πακέτο](../02-architecture/Extension-Model.md)
   (για EMBED/EXTEND) ή καταγράψτε το URI και την έκδοση του σχήματος (για REFERENCE).
4. Δηλώστε το **είδος σύνθεσης** της ιδιότητας και το αναγνωριστικό με την έκδοση του
   συνδέσμου ([Meta-Model-Composition §8](../02-architecture/Meta-Model-Composition.md)).
5. Για ομοσπονδία ανάμεσα σε ετερογενή μοντέλα, δημοσιεύστε
   [σημασιολογική αντιστοίχιση](../03-federation/Semantic-Mapping.md) προς τον σύνδεσμο ως
   κανονικό νόημα.

---

# Τελική δήλωση

Οι σύνδεσμοι αυτοί είναι οι αρθρώσεις του Μετα-Σύμπαντος. Το να δεθεί ένα μετα-μοντέλο σε αυτούς - ενσωματώνοντας τα αντικείμενα αξίας, αναφέροντας τις οντότητες και τους καταλόγους κωδικών, αναμειγνύοντας τις όψεις - είναι εκείνο που επιτρέπει σε χίλια ανεξάρτητα γραμμένα πρότυπα να χρησιμοποιούνται μαζί, χωρίς να διπλασιάζεται ούτε ένα πεδίο και χωρίς να παραδίδεται ούτε μία εξουσία.